নিষেধাজ্ঞাৰ পৰা ব্ৰেণ্ডলৈকে : ভাৰতৰ আটাইতকৈ বিখ্যাত দেশীয় সুৰা





কৃষি আৰু সংশোধিত খাদ্য ৰপ্তানি উন্নয়ন কৰ্তৃপক্ষই ২০২১ চনত ছত্তীশগড়ৰ কোৰবা জিলাৰ পৰা পেৰিছলৈ ডিহাইড্ৰেটেড মহুয়া ফুলৰ এক সামগ্ৰী প্ৰেৰণ কৰে, যি প্ৰথমবাৰৰ বাবে বিশ্বৰ দৰ্শকৰ বাবে ভাৰতৰ আটাইতকৈ বিখ্যাত দেশীয় সুৰা প্ৰৱৰ্তন কৰে। চলিত বছৰৰ আৰম্ভণিতে মধ্য প্ৰদেশে মহুয়াক ঐতিহ্যমণ্ডিত সুৰা বুলি ঘোষণা কৰিছিল, আনহাতে মহাৰাষ্ট্ৰই প্ৰথমে বোম্বাই মহুয়া ফুল নিয়ম ১৯৫০ সংশোধন কৰিছিল, যাৰ ফলত মহুয়া ফুল সংগ্ৰহ, বিক্ৰী আৰু পৰিবহন আইনী হৈ পৰিছিল। জনজাতীয় পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰালয়ৰ সমবায় জনজাতীয় সমবায় বিপণন উন্নয়ন ফেডাৰেশ্যনে IIT -দিল্লীৰ সৈতে চুক্তিবদ্ধ হৈ ঝাৰখণ্ডত ডালিম আৰু মধুৰাৰ ৰসৰ সৈতে মহুয়া ফুল মিহলি কৰি তৈয়াৰ কৰা এক স্বাস্থ্যকৰ পানীয় উৎপাদন কৰে আৰু লগতে মধ্য প্ৰদেশত বাজৰাৰ আটাৰ সৈতে মিশ্ৰিত মহুয়া কুকিজ মুকলি কৰে।


এইবোৰে এক থলুৱা জনজাতীয় সামগ্ৰীৰ প্ৰতি চৰকাৰী মনোভাৱ আৰু নীতিৰ এক নাটকীয়, স্বাগতমমূলক পৰিৱৰ্তন চিহ্নিত কৰে যাক এসময়ত এক 'বিপদজনক ব্লাইট' হিচাপে দেখা গৈছিল, যাক ধ্বংস কৰিব লগা হৈছিল। মহুয়াৰ ওপৰত চৰকাৰী নীতি এতিয়া সম্পূৰ্ণৰূপে সলনি হৈছে। সম্পূৰ্ণ নিষেধাজ্ঞাৰ পৰা ভাৰতৰ সুৰা উদযাপনলৈ সলনি হৈছে। অৰ্থনীতিৰ বাবে মহুয়া এক সীমাবদ্ধ শস্যৰ পৰা সমগ্ৰ ভাৰতৰ চৰকাৰৰ দ্বাৰা সক্ৰিয়ভাৱে প্ৰচাৰিত শস্যলৈ স্থানান্তৰিত হৈছিল।


মহুয়া বা অইল-নাট (মধুকা লংগিফোলিয়া) হৈছে এক গছ যি মধ্য আৰু দক্ষিণ ভাৰতৰ বৃহৎ অংশত ক্ৰান্তীয় অৰণ্যত বনৰীয়া খেতি কৰে। ইয়াক বনাঞ্চলত বাস কৰা জনজাতীয় সম্প্ৰদায়বোৰে জামৰ পৰা চিৰাপ আৰু ঔষধি নিষ্কাশনলৈকে বিভিন্ন সামগ্ৰী তৈয়াৰ কৰিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰে। মহুয়া হৈছে এক তীক্ষ্ণ, শক্তিশালী পানীয় । স্থানীয়ভাৱে উৎপাদিত সুৰাযুক্ত পানীয় হিচাপে ই আবকাৰী ৰাজহত সামান্য অৰিহণা যোগায় ।


ছত্তীশগড়ৰ বিজাপুৰ জিলা মহুয়া ফুল আৰু বীজৰ ভাৰতৰ অন্যতম আগশাৰীৰ উৎপাদক। কম জনবসতিপূৰ্ণ, গভীৰ বনাঞ্চলৰ এই স্থানত জনসংখ্যা 2.5 লাখতকৈও কম, যাৰ আধা অশিক্ষিত আৰু 80 শতাংশ জনজাতীয়। দৰিদ্ৰ আৰু পিছপৰা বিজাপুৰত জিলাখনৰ বেছিভাগ অংশ সামৰি 3 লাখ হেক্টৰৰ অধিক বনভূমি আছে। 2020 চনত, ইয়াৰ বন-উৎপাদিত পিকাৰ - ভান ধন বিকাশ কেন্দ্ৰ নামৰ স্ব-সহায়ক গোটত সংগঠিত – 900 টনতকৈও অধিক শুকান মহুয়া ফুল, আৰু প্ৰায় 500 টন মহুয়া বীজ সংগ্ৰহ কৰিছিল।


তথাপিও বিজাপুৰত মহুয়া সুৰা বা মূল্য-সংযোজিত মহুয়া সামগ্ৰী উৎপাদনৰ সৈতে কোনো পঞ্জীভুক্ত MSME খাদ্য প্ৰক্ৰিয়াকৰণ কোম্পানী বা আনুষ্ঠানিক সংগঠিত প্ৰতিষ্ঠান নাই। জিলাখনত খোৱা প্ৰায় সকলো মহুয়া সুৰা স্থানীয় তথা ঘৰুৱা ব্যৱহাৰৰ বাবে প্ৰস্তুত কৰা হয়। ইয়াৰ সৈতে পুৰণি ৰাজ্যিক নীতি আৰু কঠোৰ সীমাবদ্ধতাৰ সকলো সম্পৰ্ক আছে ।


ভাৰত চৰকাৰে "উদ্ভিদৰ উৎপত্তিৰ অনা-কাঠৰ বন সামগ্ৰী" অন্তৰ্ভুক্ত কৰি বিবিধ সামগ্ৰীৰ সংমিশ্ৰণ বৰ্ণনা কৰিবলৈ "মাইনৰ ফৰেষ্ট প্ৰডাক্ট" ব্যৱহাৰ কৰে, যি সহজ শ্ৰেণী বিভাজন প্ৰতিৰোধ কৰে।


মহুয়া বাণিজ্যৰ জটিলতা মন কৰিবলগীয়া। ৰাজ্যখনে বন ধন বিকাশ কেন্দ্ৰৰ জৰিয়তে জনজাতীয় সংগ্ৰহকাৰীসকলৰ পৰা সমগ্ৰ উৎপাদিত সামগ্ৰী ক্ৰয় কৰে। ইয়াক "নিম্নতম সমৰ্থন মূল্য আৰু মূল্য শৃংখলা বিকাশৰ জৰিয়তে সৰু বন উৎপাদনৰ বিপণনৰ আঁচনি" নামৰ এক আঁচনিৰ অধীনত ক্ৰয় কৰা হয়। ইয়াৰ পিছত ই ইয়াক নিলামৰ অধীনত (উৰিষ্যাৰ দৰে ৰাজ্যত) বা চৰকাৰৰ দ্বাৰা পৰিচালিত সমবায়সমূহক বিক্ৰী কৰে। আঁচনিখন আৰু নিৰ্দিষ্ট এমএছপি পৰিমাণজনজাতীয় পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰালয়ৰ দ্বাৰা পৰিচালিত আৰু নিৰ্ধাৰণ কৰা হয়, ৰাজ্যৰ বন বিভাগবোৰে বনাঞ্চলৰ পৰা মহুয়া ফুল সংগ্ৰহ নিয়ন্ত্ৰণ কৰে আৰু অনুমতি জাৰী কৰে। ৰাজ্যিক আবকাৰী বিভাগেও মহুয়াৰ নিয়ন্ত্ৰণ নিৰীক্ষণত জড়িত হৈ আছে ।


সমগ্ৰ ভাৰতৰ অধিক উদ্যোগী জিলাই মহুয়াৰ সম্ভাৱনা উপলব্ধি কৰিছে। মহাৰাষ্ট্ৰ, ঝাৰখণ্ড আৰু উৰিষ্যাই মহুয়াক সুৰা আৰু মূল্য-সংযোজিত খাদ্য সামগ্ৰী হিচাপে প্ৰচাৰ কৰা আৰম্ভ কৰিছে। অৱশ্যে, আমোলাতান্ত্ৰিক ৰঙা ফিতাত আবদ্ধ হৈ আৰু প্ৰচেছিং ইউনিট সৃষ্টিত জিলা প্ৰশাসনৰ উদাসীনতাত বিজাপুৰে ইয়াৰ ব্যাপক মহুয়া উৎপাদনক পুঁজি কৰাত ব্যৰ্থ হৈছে।


মাইক্ৰ' ফুড প্ৰচেছিং এণ্টাৰপ্ৰাইজেছ (এফএমই) আঁচনিৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী আনুষ্ঠানিককৰণৰ অধীনত অ'ডিঅ'এফপি আঁচনিৰ অধীনত মহুয়াক ইয়াৰ স্বাক্ষৰ সামগ্ৰী হিচাপে ঘোষণা কৰাৰ পিছতো প্ৰশাসনৰ এখন দেশৰ সুৰাৰ প্ৰচাৰত অনীহাৰ ফলত তৃণমূল আন্তঃগাঁথনিৰ ক্ষেত্ৰত সামান্যহে বৃদ্ধি হৈছে। এইটো কোনো আচৰিত কথা নহয় যে বাণিজ্য মন্ত্ৰালয়ৰ বৈদেশিক বাণিজ্য সঞ্চালক প্ৰধানে বিজাপুৰৰ স্বাক্ষৰ সামগ্ৰী হিচাপে মহুয়া ক এমঅ'এফপিআইৰ বাছনিৰ বিৰোধিতা কৰাৰ সিদ্ধান্ত লয়।


মাহস্পিৰিট আৰু ডিজে মাহুয়াৰ দৰে স্পিৰিট ব্ৰেণ্ডবোৰে মহুয়া মিশ্ৰণ সৃষ্টি কৰিছে যিবিলাক বিশ্বব্যাপী বিচক্ষণকাৰীসকলৰ বাবে বিশেষ সুৰাৰ ব্ৰেণ্ড হিচাপে উদীয়মান হৈ আছে। তেওঁলোক সকলোৱে বিজাপুৰ নহয়, দেশৰ আন প্ৰান্তৰ পৰা মহুয়া ব্যৱহাৰ কৰে।


সুৰাসামগ্ৰী বা মূল্য সংযোজন কৰা সামগ্ৰীৰ প্ৰচাৰ কৰা হ'ব নে নাই, বিজাপুৰৰ মহুয়া বা কোৰবা আৰু নুয়াপাদাৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিয়া, নিয়ন্ত্ৰণ আৰু সীমাবদ্ধ কৰা বা উদাৰ কৰাৰ বিষয়ে চৰকাৰী স্পষ্টতাৰ এই অভাৱ, সকলোবোৰ কৌশলগত প্ৰশ্নৰ উত্তৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ পদক্ষেপ লোৱাৰ পূৰ্বেই দিব লাগিব। বিজাপুৰৰ জনজাতীয় জনসংখ্যাই এতিয়াও ODOFP আঁচনিৰ পৰা কোনো লাভালাভ দেখা পোৱা নাই।

7 views0 comments