ভাৰতৰ কাৰনে নিৰ্বাচনী সংস্কাৰ কিয় প্ৰয়োজনীয় ?






নিৰ্বাচনক এখন দেশৰ জনসাধাৰণৰ 'সাৰ্বভৌম ইচ্ছা'ৰ প্ৰতিনিধিত্ব হিচাপে গণ্য কৰা হয়। সেয়েহে, তেওঁলোকে যিকোনো অনিয়মৰ পৰা মুক্ত হোৱা উচিত। "এক ৰাষ্ট্ৰ, এক নিৰ্বাচন" হৈছে নিৰ্বাচনী নকল বন্ধ কৰাটোৱেই সঠিক সমাধান কিয়নো ই সময়, জনশক্তি আৰু সম্পদ ৰক্ষা কৰে।


ভাৰত প্ৰকৃততেই "সাৰ্বভৌম, সমাজতান্ত্ৰিক, ধৰ্মনিৰপেক্ষ আৰু গণতান্ত্ৰিক গণৰাজ্য" হোৱাৰ বাবে, নিৰ্বাচনী সংস্কাৰৰ প্ৰয়োজনীয়তা আৰু তাৎক্ষণিকতা অপৰিহাৰ্য। কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰে শেহতীয়াকৈ নিৰ্বাচনী আইন (সংশোধনী) বিধেয়ক-২০২১ উত্থাপন কৰি এই দিশত এক নিৰ্ণায়ক পদক্ষেপ গ্ৰহণ কৰিছে। বিধেয়কখনত কেইবাটাও নিৰ্বাচনী সংস্কাৰৰ ব্যৱস্থা আছে। ভোটাৰ পৰিচয় পত্ৰক আধাৰ কাৰ্ডৰ সৈতে সংযোগ কৰা, বিধানসভা/লোকসভা নিৰ্বাচনৰ সৈতে পঞ্চায়ত/স্থানীয় সংস্থাৰ নিৰ্বাচনৰ ভোটাৰ তালিকা একত্ৰিত কৰা, নতুন ভোটাৰসকলক (যিসকলে চলিত নিৰ্বাচনী তালিকাত 18 বছৰ বা তাতকৈ অধিক হৈছে) অন্তৰ্ভুক্ত কৰাৰ বাবে প্ৰতি বছৰে 1 জানুৱাৰী, 1 জুলাই আৰু 1 অক্টোবৰ যোগ্যতা অৰ্জনৰ তাৰিখ 4 লৈ বৃদ্ধি কৰা। বিধেয়কখন পিছত সংসদৰ দুয়োখন সদনে গৃহীত কৰিছিল। নিঃসন্দেহে, কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰৰ এই সিদ্ধান্ত গুৰুত্বপূৰ্ণ আৰু ইয়াৰ সুদূৰপ্ৰসাৰী প্ৰভাৱ আছে। ভাৰতৰ প্ৰাক্তন মুখ্য নিৰ্বাচন আয়ুক্ত এছ.ৱাই. কুৰেছিয়েও এই ঐতিহাসিক সংস্কাৰসমূহৰ বৰ্ণনা কৰিছে আৰু তেওঁলোকক গণতন্ত্ৰ শক্তিশালী কৰাৰ দিশত এক পদক্ষেপ বুলি অভিহিত কৰিছে। অৱশ্যে, বিৰোধীয়ে এই সংস্কাৰৰ গুৰুত্ব উপেক্ষা কৰিবলৈ যথেষ্ট অপৰিপক্ক যেন লাগিছে। তেওঁলোকে যিকোনো সংস্কাৰক ইতিবাচক দৃষ্টিৰে লোৱাৰ সলনি বাহিৰলৈ ওলাই যাব বিচাৰে।


ভোটাৰ তালিকাক আধাৰ কাৰ্ডৰ সৈতে সংযোগ কৰাৰ সিদ্ধান্ত গুৰুত্বপূৰ্ণ, কিয়নো ইয়াৰ ফলত ভুৱা ভোটাৰ চিনাক্তকৰণ কৰা হ'ব। ভোটাৰৰ নামৰ এক বৃহৎ নকলতা আছে, জ্ঞাত ভাৱে বা অজ্ঞাতে। একাধিক ভোটাৰ তালিকাত এজন ভোটাৰৰ নাম থকাটোৱে 'এজন ব্যক্তি এক ভোট'ৰ সাংবিধানিক ব্যৱস্থা উলংঘা কৰে আৰু যথাযথ প্ৰক্ৰিয়াৰ প্ৰকৃত আদেশৰ সৈতে আপোচ কৰে। তদুপৰি, ই নিৰ্বাচনত ভোটদানৰ সঠিক শতাংশ নিশ্চিত কৰাটো কঠিন কৰি তোলে। ভোটাৰসকলে কৌশলগতভাৱে তেওঁলোকৰ নাম একাধিক ভোটাৰ তালিকাত নামভৰ্তি কৰে আৰু নিৰ্বাচনৰ ফলাফল প্ৰভাৱিত কৰিবলৈ তেওঁলোকৰ অপব্যৱহাৰ কৰে। এনে লোকসকলে একাধিক স্থানত একাধিক প্ৰাৰ্থীক তেওঁলোকৰ ভোট বিক্ৰী কৰি গণতন্ত্ৰক দুৰ্বল কৰে। ভাৰতৰ নিৰ্বাচন আয়োগে দীৰ্ঘদিন ধৰি এই সমস্যাটো সমাধান কৰিবলৈ চেষ্টা কৰি আহিছে। বিভিন্ন ছফ্টৱেৰ ব্যৱহাৰ কৰি নকল ভোটাৰ তালিকা আঁতৰ কৰাৰ চেষ্টা কৰা হৈছে। কিন্তু এই ক্ষেত্ৰত বিশেষ সফলতা অৰ্জন কৰা হোৱা নাই। সেয়েহে, ভোটাৰ কাৰ্ডবোৰ আধাৰ কাৰ্ডৰ সৈতে সংযোগ কৰিলে ভোটাৰৰ দ্বৈততা সমাধান হ'ব আৰু সমস্যাটো কঁকালত পেলাই দিব।


দ্বিতীয় সিদ্ধান্তটো হ'ল পঞ্চায়ত/স্থানীয় সংস্থা পৰ্যায়ৰ নিৰ্বাচনৰ ভোটাৰ তালিকাবিধান সভা/লোকসভা নিৰ্বাচনৰ ভোটাৰ তালিকাৰ সৈতে একত্ৰিত কৰা। উল্লেখযোগ্য যে উত্তৰ প্ৰদেশ, উত্তৰাখণ্ড, উৰিষ্যা, অসম, মধ্য প্ৰদেশ, কেৰালা, অৰুণাচল প্ৰদেশ, নাগালেণ্ড আৰু জম্মু-কাশ্মীৰ ৰাজ্যত পঞ্চায়ত / স্থানীয় সংস্থা নিৰ্বাচন আৰু বিধানসভা/লোকসভা নিৰ্বাচনৰ বাবে পৃথক ভোটাৰ তালিকা ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ৰাজ্যিক নিৰ্বাচন আয়োগে পঞ্চায়ত/স্থানীয় সংস্থাৰ নিৰ্বাচনৰ বাবে ভোটাৰ তালিকা প্ৰস্তুত কৰে। আনহাতে ভাৰতৰ নিৰ্বাচন আয়োগে বিধানসভা/লোকসভা নিৰ্বাচনৰ বাবে ভোটাৰ তালিকা প্ৰস্তুত কৰে। অৱশ্যে, ৰাজ্যখনত নিৰ্বাচন অনুষ্ঠিত কৰাৰ বাবে ভাৰতৰ নিৰ্বাচন আয়োগে প্ৰস্তুত কৰা ভোটাৰ তালিকা ব্যৱহাৰ কৰাৰ আদেশ থকা স্বত্বেও, ওপৰত উল্লেখ কৰা ৰাজ্যসমূহত এইটো কাৰ্যকৰী নহয়। ইয়াৰ পৰিৱৰ্তে, তেওঁলোকে তেওঁলোকৰ ভোটাৰ তালিকা পৃথকে প্ৰস্তুত কৰে, যাৰ ফলত ভোটাৰ আৰু ভোটাৰ তালিকাৰ পুনৰাবৃত্তিৰ দৰে সমস্যা হয়। এই প্ৰক্ৰিয়াটোত অপ্ৰয়োজনীয়ভাৱে বহুতো মানৱ মূলধন আৰু অন্যান্য সম্পদ অন্তৰ্ভুক্ত থাকে।


ভোটাৰ তালিকাৰ নৱীকৰণ এক জটিল, কষ্টকৰ আৰু প্ৰত্যাহ্বানমূলক কাম। সেয়েহে, এই কামটো দুবাৰ কৰাৰ পৰিৱৰ্তে, এবাৰতে ইয়াক সঠিকভাৱে কৰাটো অধিক যুক্তিসঙ্গত। এই পুনৰাবৃত্তি আৰু অধিক হাস্যকৰ যেন লাগিছে কিয়নো পঞ্চায়ত/পৌৰসভা নিৰ্বাচন, বিধানসভা নিৰ্বাচন আৰু লোকসভা নিৰ্বাচনৰ ভোটাৰসকল একে। সেয়েহে, ওপৰোক্ত সকলো নিৰ্বাচনৰ বাবে একেটা ভোটাৰ তালিকা ব্যৱহাৰ কৰি, কেৱল বৃহৎ পৰিমাণৰ ধন আৰু জনশক্তি ৰক্ষা কৰা নহয়, লগতে এই সঞ্চয়বোৰ অন্যান্য উৎপাদনশীল কাৰ্যকলাপতো ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি। ইয়াৰ গুৰুত্ব উপলব্ধি কৰি, ভাৰতৰ বহুতো ৰাজ্যই বৰ্তমান তেওঁলোকৰ পঞ্চায়ত/স্থানীয় সংস্থাৰ নিৰ্বাচনৰ বাবে ভাৰতৰ নিৰ্বাচন আয়োগে প্ৰস্তুত কৰা ভোটাৰ তালিকা ব্যৱহাৰ কৰি আছে। পঞ্চায়ত/খণ্ড নিৰ্বাচনত নিৰ্বাচিত হোৱা ৱাৰ্ড প্ৰতিনিধিসকলৰ বাবে, ভাৰতৰ নিৰ্বাচন আয়োগে প্ৰস্তুত কৰা ভোটাৰ তালিকাত ৱাৰ্ডৰ এটা স্তম্ভ যোগ দি, ৱাৰ্ড প্ৰতিনিধিৰ নিৰ্বাচনো সফলতাৰে কৰিব পাৰি। সেয়েহে, চৰকাৰে সমগ্ৰ ভাৰতত এটা উমৈহতীয়া নিৰ্বাচনী তালিকাৰ ব্যৱহাৰ কৰাৰ এই সিদ্ধান্ত ব্যৱহাৰিক আৰু দূৰদৰ্শী।


RP আইন, 1950-ৰ ধাৰা 14-ৰ সংশোধনীয়ে যোগ্য যুৱক-যুৱতীসকলক ভোটাৰ হিচাপে পঞ্জীয়ন কৰিবলৈ চাৰিটা "যোগ্যতা অৰ্জন" তাৰিখৰ অনুমতি দিব। এতিয়ালৈকে, প্ৰতি বছৰৰ 1 জানুৱাৰী হৈছে একমাত্ৰ যোগ্যতা অৰ্জনৰ তাৰিখ। 1 জানুৱাৰী বা তাৰ আগতে 18 বছৰ বয়সৰ লোকসকলে ভোটাৰ হিচাপে পঞ্জীয়ন কৰিব পাৰে। তাৰ পিছত 18 বছৰীয়া হোৱা সকলে ভোটাৰ হিচাপে পঞ্জীয়ন কৰিবলৈ গোটেই বছৰ অপেক্ষা কৰিব লাগিব। ইফালে, নিৰ্বাচনৰ ক্ষেত্ৰত বহু যুৱ ভোটাৰে ভোটাধিকাৰ সাব্যস্ত কৰাৰ পৰা বঞ্চিত হয়। এতিয়া, "1 জানুৱাৰী, 1 এপ্ৰিল, 1 জুলাই আৰু 1 অক্টোবৰ কেলেণ্ডাৰ বৰ্ষত" হ'ব ৰোল প্ৰস্তুত বা সংশোধন কৰাৰ সন্দৰ্ভত যোগ্যতা অৰ্জনৰ তাৰিখ। কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰৰ এই পদক্ষেপে গণতান্ত্ৰিক প্ৰক্ৰিয়াত বহুত যুৱ ভোটাৰৰ সময়সীমাবদ্ধ অংশগ্ৰহণ নিশ্চিত কৰিব। ভাৰতত, নিৰ্বাচনত দুৰ্নীতি আৰু হিংসা জড়িত হোৱাৰ বাবে নিৰ্বাচনী ভূমিকা সদায় ৰাজনীতিৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ উপাদান হিচাপে বিবেচিত হৈ আহিছে। নিৰ্বাচনী প্ৰণালীৰ পুৰণি পদ্ধতিত পৰিৱৰ্তন কৰাৰ প্ৰয়োজন আছে। নিঃসন্দেহে, কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰৰ এই তিনিটা সিদ্ধান্তই নিৰ্বাচনী সংস্কাৰৰ পথ প্ৰশস্ত কৰিব আৰু ভাৰতীয় গণতন্ত্ৰক শক্তিশালী কৰিব। কিন্তু এইবোৰ যথেষ্ট নেকি? আজি ভাৰতীয় গণতন্ত্ৰক মানিবেগ আৰু পেশী কৰ্মীসকলে জিম্মি কৰি ৰাখিছে। ইয়াক তেওঁলোকৰ হাতৰ পৰা মুক্ত কৰিবলৈ কঠোৰ ব্যৱস্থা কৰা প্ৰয়োজন। এছ'চিয়েশ্যন ফৰ ডেমক্ৰেটিক ৰিফৰ্মছৰ একাধিক প্ৰতিবেদনে আইনসভালৈ কোটিপতি আৰু অপৰাধীৰ পৰিমাণৰ ওপৰত উদ্বেগ প্ৰকাশ কৰিছে। এজন পৰিষ্কাৰ আৰু সৎ ব্যক্তিৰ বাবে আজিকালি নিৰ্বাচনত প্ৰতিদ্বন্দিতা কৰা আৰু জিকাটো প্ৰায় অসম্ভৱ। এইকাৰণে সংসদ আৰু বিধান সভাসমূহ দুৰ্নীতিগ্ৰস্ত আৰু অপৰাধীসকলৰ কেন্দ্ৰ হৈ পৰিছে আৰু দেশখন তেওঁলোকৰ চৰণভূমি হৈ পৰিছে।


নিৰ্বাচনক এখন দেশৰ জনসাধাৰণৰ 'সাৰ্বভৌম ইচ্ছা'ৰ প্ৰতিনিধিত্ব হিচাপে গণ্য কৰা হয়। সেয়েহে, তেওঁলোকে যিকোনো অসদাচৰণৰ পৰা মুক্ত হোৱা উচিত। যিকোনো নিৰ্বাচন যিকোনো বাহ্যিক শক্তি বা প্ৰলোভনৰ দ্বাৰা পৰিচালিত বা পৰিচালিত হয় সেয়া মানুহৰ বাবে প্ৰৱঞ্চনাতকৈ কম নহয়। এক স্বাস্থ্যকৰ গণতন্ত্ৰৰ বাবে মুক্ত আৰু নিৰপেক্ষ নিৰ্বাচন প্ৰয়োজনীয়। 'গণতন্ত্ৰ' হৈছে 'মুক্ত আৰু নিৰপেক্ষ নিৰ্বাচন'ৰ মুঠ উৎপাদন। প্ৰতিনিধি (পৰোক্ষ) নিৰ্বাচন বন্ধ কৰা, নিৰ্বাচনী ইস্তাহাৰক শপতনামাৰ দৰে ন্যায়িক নথি তৈয়াৰ কৰা, ৰাজনৈতিক দল আৰু তেওঁলোকৰ প্ৰাৰ্থীসকলক দানৰ স্বচ্ছতা, প্ৰাৰ্থী/দলবোৰে উত্তেজিতমূলক মন্তব্য দিয়া আৰু ৰাজহুৱা ঘোষণাক প্ৰলোভিত কৰাৰ বিৰুদ্ধে কঠোৰ ব্যৱস্থা গ্ৰহণ কৰা, দলত্যাগী আৰু তেওঁলোকৰ পৰিয়ালক পাঁচ বছৰৰ বাবে নতুন দল/চৰকাৰত কাৰ্যভাৰ গ্ৰহণ কৰাত নিষেধাজ্ঞা আৰোপ কৰা আদি ব্যৱস্থা। অপৰাধমূলক পৃষ্ঠভূমিৰ লোকসকলক নিষিদ্ধ কৰাৰ ব্যৱস্থা, মিছা শপতনামা প্ৰদান কৰা, একেসময়তে আসনতকৈ অধিক আসনৰ পৰা প্ৰতিদ্বন্দিতা কৰা আৰু পূৰ্বৱৰ্তী নিৰ্বাচনৰ কাৰ্যকাল সম্পূৰ্ণ হোৱাৰ আগতে আন এটা নিৰ্বাচনত প্ৰতিদ্বন্দিতা কৰা ব্যক্তিসকলক নিৰ্বাচনত প্ৰতিদ্বন্দিতা কৰাৰ বাবে জৰুৰী মনোযোগৰ প্ৰয়োজন। তদুপৰি, একেটা পদৰ বাবে এজন ব্যক্তিক পাঁচবাৰতকৈ অধিক নিৰ্বাচনত প্ৰতিদ্বন্দিতা কৰিবলৈ নিষেধ কৰাৰ দৰে ব্যৱস্থাবোৰ অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ। দলত্যাগী প্ৰাৰ্থী আৰু তেওঁৰ পৰিয়ালৰ বাবে পাঁচ বছৰৰ "কুল-ইন পিৰিয়ড" বাধ্যতামূলক কৰিব লাগে। সম্পত্তিৰ বিৱৰণ আৰু কুল-ইন ম্যাদ সম্পৰ্কীয় ব্যৱস্থাবোৰৰ বাবে, প্ৰাৰ্থীৰ গোটেই যুটীয়া পৰিয়ালটোক এটা পৰিয়াল বুলি গণ্য কৰিব লাগে কিয়নো বেছিভাগ ৰাজনৈতিক দল অপৰাধী আৰু দুৰ্নীতিগ্ৰস্তৰ যুটীয়া পৰিয়াল। ভোটাৰৰ নাম আৰু ভোটাৰ তালিকাৰ পুনৰাবৃত্তি প্ৰতিহত কৰাৰ পদক্ষেপৰ দৰে, নিৰ্বাচনী প্ৰক্ৰিয়াৰ পুনৰাবৃত্তি প্ৰতিহত কৰিবলৈও কাম কৰা উচিত। নিৰ্বাচনী নকল বন্ধ কৰাৰ বাবে "এক ৰাষ্ট্ৰ, এক নিৰ্বাচন" হৈছে সঠিক সমাধান। লোকসভা আৰু বিধান সভা একেলগে নিৰ্বাচন অনুষ্ঠিত কৰি সময়, জনশক্তি আৰু সম্পদৰ বৃহৎ সঞ্চয় কৰিব পাৰি।


ভাৰত হৈছে এক বিশাল আৰু বৈচিত্ৰ্যপূৰ্ণ দেশ য'ত এক গণতান্ত্ৰিক সংস্থাপন আছে যি প্ৰগতিশীল আৰু গতিশীল। এই প্ৰণালীটোৱে প্ৰতিদিনে সন্মুখীন হোৱা নতুন প্ৰত্যাহ্বান আৰু সমস্যাৰ সৈতে মোকাবিলা কৰিব লাগিব। ভাৰতত সময়ে সময়ে নিৰ্বাচনী সংস্কাৰ হৈ আহিছে। ইয়াৰ সময়মতে উন্নতি হৈছে। ই এক ভাল লক্ষণ কিয়নো সেইবোৰ আন সকলো সংস্কাৰৰ বাবে এক প্ৰাথমিক তাৎপৰ্য, আৰু আমি সেইবোৰ উপেক্ষা কৰিব নোৱাৰো। দৰাচলতে, ৰাজনৈতিক দল, ৰাজনৈতিক অভিজাত, নাগৰিক সমাজ আৰু আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণভাৱে আমাৰ নাগৰিকসকলৰ দৰে সকলো অংশীদাৰৰ মাজত সহমত গঢ়ি তুলি এই সংস্কাৰবোৰ কাৰ্যকৰী কৰাৰ বাবে আমি নতুন উদ্যমেৰে আগবাঢ়ি যোৱা উচিত।

3 views0 comments